การเลือกสำนวนให้ถูกกับเรื่องที่แปลสำคัญฉะไหน?
posted on 01 Mar 2008 00:35 by kuronekonotuboขอคั่นจังหวะการเคลียร์ tag ด้วยเรื่องประจำวันศุกร์
จู่ๆ ที่พูดถึงเรื่องนี้ขึ้นมาก็เพราะวันนี้ขณะนั่งตรวจคนที่มาเทสต์แปลนั้น หนึ่งในเทสต์ที่ใช้ (ขึ้นอยู่ว่าจะซวยโดนอันไหน) นั้น มีหนังสือประเภทแม่และเด็กอยู่ด้วย ซึ่งคนที่โดนเทสต์บทนี้มีอยู่สองคน ซึ่งมันทำให้เห็นข้อเปรียบเทียบชัดเจน (หนึ่งในสาเหตุที่แมวชอบดองเค็มเทสต์เยอะๆ แล้วค่อยตรวจ เพื่อความซาดิสต์ในการหักคะแนนนั่นแล)
โดยในที่นี้เราจะขอเรียกบทแปลทั้ง 2 ว่า ก กับ ข เพื่อความสะดวก
แน่นอนว่าตอนตรวจ เนื่องจากมีกันอยู่สองอัน ตัวเองเลยตรวจแบบกางเทียบดูกันเลย
ตอนแรกตัวเองเหลือบไปดูของ ก ก่อน ซึ่งขอบอกตามตรงว่า แค่เห็นประโยคแรกก็เกือบหลุดก้ากออกมา (โชคดีที่นั่งตรวจอยู่ที่กอง เลยอุดปากไว้ทัน)
เอ่อ ไม่ใช่ว่าคุณ ก แกแปลไม่ดีหรอกนะ เพียงแต่สำนวนมัน........
นึกสภาพว่านี่เป็นหนังสือแม่และเด็ก คนที่อ่านก็ต้องหมายถึงคนที่เป็นคุณแม่ใช่มั้ยเมี๊ยว
แต่สำนวนที่คุณ ก ใช้มาประมาณว่า
"มานอนกันเถอะ" "ปิดท้องซะก็หายห่วง" "มากอดนอนกัน" บลาๆๆๆ (ขออนุญาตยกตัวอย่างใกล้เคียงประมาณนี้ มากกว่านี้อาจจะต้องกลายเป็นการเอาสิ่งที่คนแปลแกแปลแปะลงไป เดี๋ยวจะหาว่าเป็นการประจานกัน)
ซึ่งให้คิดสภาพว่าคุณที่ต้องการอ่านหนังสือเพื่อการเลี้ยงลูก ก็ต้องมาเจอกับสำนวนประหนึ่งอ่านหนังสือนิยายแจ่มใสอยู่ประมาณว่า
"ถ้าลูกงอแง ก็ให้อุ้มลูกซะ เห็นมั้ย ลูกหายงอแงแล้ว ง่ายซะ" (จริงๆ คนแปลแกก็ไม่ได้แปลประมาณนี้ทั้งหมดหรอก เพราะประโยคนี้ไม่มีอยู่จริงในเทสต์ เพียงแต่มีหลุดสำนวนอะไรประมาณนี้ออกมาเยอะเหมือนกัน)
คุณที่เป็นคนอ่าน จะเชื่อในสิ่งที่หนังสือเล่มนี้บอกไหม?
แน่นอนว่า ของ ข นั้น แสดงให้เห็นว่าการเลือกใช้สำนวนให้เหมาะกับหนังสือที่แปลนั้นให้ผลดีอย่างไร โดยการแปลประโยคเดียวกันด้วยสำนวนประมาณนี้
"ถ้าลูกร้องไห้งอแง ก็ขอให้คุณแม่อุ้มลูกน้อยขึ้นมา เห็นไหม ทีนี้ลูกของคุณก็จะหายงอแงแล้ว ง่ายจริงๆ"
ใจความครบถ้วนเหมือนกัน ถามอย่างตรงไปตรงมาว่า คุณว่าแบบไหนมันน่าอ่านมากกว่ากันสำหรับหนังสือประเภทนี้?
แน่นอนว่า ไม่ใช่ว่าสำนวนที่ ก ใช้จะไม่ดี เพียงแต่เป็นสำนวนที่นำไปใช้กับหนังสือผิดประเภทเท่านั้นเอง
เพราะถ้าลองเปลี่ยนเป็นใช้สำนวนแปลแบบ ก กับหนังสือแปลนิยายเกาหลีสไตล์แจ่มใจใสดู
"ถ้าแกเห็นคิม จุง ซูลุกตอนมีโทรศัพท์ ขอให้แกรีบลุกตามไปซะ ถ้าได้ยินเสียงจิ๊จ๊ะ กับสาว น่าน อย่าช้า เช็คบิลมันเลย อย่าปล่อยให้หูมันสั้นเท่าเดิม เห็นมั้ย ทีนี่แฟนแกก็จะหายซ่าเรื่องแอบมีกิ๊กอีกนาน"
จะรู้สึกว่าเข้ากันอย่างน่าประหลาด... - -"
แน่นอนว่า ถ้าลองเอาสำนวนแบบ ข กับนิยายแจ่มใสดูก็จะพบว่า....
"ถ้าเธอเห็นคิม จุง ซูลุกขึ้นยืนตอนมีเสียงโทรศัพท์ดังเข้ามา ขอให้เธอจงรีบลุกไปตามเสีย ถ้าได้ยินเสียงคุยหวานๆ กับผู้หญิงคนอื่น ขอให้เธออย่าได้ชักช้า รีบจัดการเขาเสีย ดึงหูเขา เห็นหรือยัง ทีนี่แฟนของเธอก็คงจะเข็ดกับการแอบไปมีผู้หญิงอื่นอีกนาน"
จากสำนวนของ ข จะทำให้รู้สึกว่า จากแฟนของคิม จุง ซู กับคิม จุง ซู ที่น่าจะอายุไม่เกิน 25 อาจจะกลายเป็นคุณน้าผู้มีอายุ 35 อัพริอาจไปมีเมียน้อยขึ้นไปได้เห็นๆ - -"
ส่วนอีกเคสนี่ เพิ่งเกิดไม่นานมานี้ เมื่ออยู่ดีๆ หนึ่งในสัตว์โลกก็โทรมาว้ากใส่หูแมวกลางดึกคืนหนึ่งด้วยเรื่องของนิยายที่ใช้สำนวนแปลผิดประเภท
แมวดำ "เมี๊ยว"
เพื่อน "นี่แมวดำ ไหนแกบอกว่าเรื่อง-ปี๊ด-มันตลกไงยะ ฉันเลยซื้อมาอ่าน"
แมวดำ "หา -ปี๊ด- ไหนเมี๊ยว"
เพื่อน "ก็ไอ้เรื่องที่มันแปลมาจาก-ตู๊ด-ไง"
แมวดำ "อ้อ เรื่อง -ตู๊ด- ง่า มันแปลออกมาแล้วเหยอ?"
เพิ้อน "กรี๊ด แปลออกมาแล้วสิแก เห็นแกเคยคุยตอนที่ยังไม่ขาย ว่ามันฮายังงั้น ฮายังงี้ ฉันเลยซื้อมา ไม่เห็นฮาเลยแก"
แล้วเพื่อนก็สาธยายทั้งสำนวนทั้งบลาๆ อีกล้านแปดใส่หูแมว.....
เรื่องของเรื่องก็คือเรื่อง -ตู๊ด- นั้น แมวไม่เคยได้อ่านตัวต้นฉบับ แต่เพื่อน 2 ตัวของแมวที่ได้อ่าน (ทั้งเวอร์ญี่ปุ่น และเวอร์แปลอังกฤษ) ต่างก็ยืนยันตรงกัน (ทั้งที่มันสองตัวไม่ได้รู้จักกัน และไม่ได้อยู่พร้อมกันตอนยืนยัน) ว่าเรื่อง -ตู๊ต- ฮามากกกกกกกก
ส่วนเพื่อนของแมวตัวที่โทรมาว้ากนั้นมันชอบอ่านเรื่องตลก แมวก็เลยแนะนำไปตอนได้ยินข่าวว่าจะมีคนหยิบเรื่องนี้มาแปลว่ามันฮา การันตีโดยเพื่อนแมว 2 ตัวที่ว่า เพราะมันเคยลองแปลกับเล่าเรื่องให้ฟัง ก็ฮาจริงๆ อ่ะแหละ
และพอฟังจากที่สัตว์โลกว้ากใส่่หูแมว ปัญหาหนึ่งที่ทำให้มันไม่ฮา ก็คงมาจากสำนวนอ่ะแหละ
นิยายแนวคอมเมดี้ แต่ดันแปลสำนวนมาประมาณนี้
หมายเหตุ นี่เป็นเพียงการยกสำนวน ประโยคต่อไปนี้ไม่มีอยู่จริงในเล่มแปลนะจ๊ะ
วันนี้ท้องฟ้าแจ่มใสแสงอาทิตย์เจิดจ้า ฟ้าเป็นสีฟ้ากระจ่างสวยนวลตา (ฟิลมันแปลมาประมาณนี้...... และขอย้ำว่า มันเป็นเรื่องแนวคอมเมดี้จริงๆ และเห็นว่ากันว่า ในเรื่อง ตัวเอกที่เป็นเด็กหนุ่มวัยเอ๊าะมันเป็นคนบรรยายไม่ใช่เรอะ??)
เอ่อ บรรยายมาฟิลนี้.... ถ้าเพื่อนของแมวตัวนั้นยังฮาออก สติมันตัองไม่ถึงบาทแหงมๆ - -"
ทำให้อรรถรสจริงๆ ของเรื่่องเสียไปเปล่าๆ ปลี้ๆ
ก็ไม่เข้าใจตรรกะของสัตว์หลายตัว ที่เห็นว่าเป็นนิยายแล้วก็ต้องบ้ายัดคำหะรูหะราใส่ลงไปแบบไม่ดูฟิลนิยายเอาเลย
ทั้งที่บางเรื่องไม่ต้องการคำปรุงแต่ง ต้นฉบับมายังไง แปลให้มันเรียบๆ รื่นๆ หน่อยก็โอเคแล้วแท้ๆ - -" ไปเติม ไปเสริมไปแต่ง ซะจนภาพที่คนเขียนแกสร้าง โดนกลืนไปโดยคนแปลกับคนอีดิทหมด (อย่างที่ยกตัวอย่างมาให้ ก็ทำให้ของฮากลายเป็นอะไรไปแล้วก็ไม่รู้)
ไปอ่านข้างหลังภาพซิ น้ำหูน้ำตาไหลกระชากม่านตาออกปานนั้น ไม่เห็นลุงคนเขียนแกจะใส่คำหะรูหะราลงไปตรงไหน
หรือเด็กๆ ที่บอ พอเห็นสำนวนแบบเนชั่น คนชอบกัน ก็บ้าใส่ไม่ลืมหูลืมตา ใส่เข้าไปแม้กระทั้่งในการ์ตูนผู้หญิงพ่อแง่แม่งอน.... (ถ้ามันเป็นสไตล์โนดาเมะตูจะไม่ด่าจริงๆ เลยนะ คิดสภาพแนวมาโจ ชินยูกับมุกสำนวนพูดแบบเนชั่น เข้ากันมากเลยให้ตายเหอะ.....)
จำได้ว่า มีคนมาถามคำแปลกับแมวดำ ถามประมาณว่า "ประโยคนี้โอเคยัง แต่เค้าอยากได้ที่มันอลังกว่านี้จัง แมวดำช่วยหน่อย"
ตัวเองดูประโยค ถามสถานการณ์ แล้วก็ตอบกลับไปว่า "ที่แกใช้ก็ดีอยู่แล้วนี่เมี๊ยว คน(ธรรมดา)กำลังจะฆ่ากัน แกจะเอาคำอลังไปทำอะรายยยยยยยยยย"
แม้เนืัอหาที่แปลส่วนหนึ่งจะต้องการคำอลัง แต่ไม่ใช่ทุกคำทุกประโยคที่หลุดในเรื่องจะต้องอลังไปด้วย
เพราะคงไม่มีแม่ค้าที่ไหนพูดภาษาผู้ดีด่ากัน หรือคุณแม่วัย 30 ท่าทางแม่บ้านป้าแก่เต็มขั้นก็คงไม่มีท่างหลุดแสลงวัยรุ่นจ๋าออกมาแน่ๆ
แน่นอนว่า ตัวเองไม่ได้อยู่ลัทธิแอนตี้สำนวนอลัง แต่ถ้าอยู่ถูกที่ถูกจังหวะ ใช้เป็น ก็ไม่มีปัญหา
เพราะไม่งั้นจะเหมือนประโยคลือลั่นประจำกอง ที่ทุกวันนี้ยังฮากันไม่หาย
"แสงอุทิศอุทัย"
ตอนเห็นคำแปลนี้ น้องๆ ที่กองฯ สะกิดถามคนแปลไปว่า "พี่คะ แน่ใจนะคะว่าพี่จะใช้คำนี้"
คนแปลยืนยันว่าคำนี้ ถูกต้้อง แน่นอน ใครๆ ก็ใช้กัน
...........................
เอ่อ เอาเหอะ ไม่มีอะไรจะพูด........ (แต่ฉบับตีพิมพ์ คำนี้ได้รับการแก้ไขให้ถูกต้องแล้วนะจ๊ะ)
หมายเหตุ ตอนนี้เชื้อราขึ้นอุ้งตีนแมวอีกแล้วว่ะ ยังคิดอยู่เลยว่าจะหายทันเข้ากองอาทิตย์นี้มั้ย

อ่านแล้วเห็นภาพทันทีเลยฮะ
จะใช้สำนวนยังไงก็ต้องดูฟีลเรื่องจริงๆ ไม่งั้นมันจะเป็นอย่างที่ท่านว่ามา
#1 By ~MaNa~ on 2008-03-04 15:49